محوطه سازی

مقدمه

عملا ميليونها انسان با وجود خستگي شديد كاري، به علت نداشتن امكانات محكومند كه خود را در قفس مسكن به اصطلاح مدرن خود زنداني نمايند، ولي فشار روحي كه در اين صورت به آنها وارد مي آيد، اثرات شديدي روي اعصاب مردم باقي گذاشته و آنان را عصيان زده و ناراحت مي سازد وآثار اين خستگي به صورت كم كاري، بي توجهي، دلسردي از زندگي و غيره در مردم پديد مي آيد و مردم براي رهايي از اين عوارض سخت بايد چاره انديشي نمايند
 يك طراح   بايد در كار خود از افكار و فرهنگ و خواسته هاي عمومي مردم الهام بگيرد تا كار او موفق و جالب باشد. به هر حال يك مهندس طراح ضمن استفاده از ذوق و سليقه خود بايد نظرات و خواسته هاي بازديد كنندگان را از نظر سني، علاقه، ذوق، چگونگي آرامش اعصاب و مسائل ديگر اقتصادي و اجتماعي در نظر بگيرد، به طوري كه پس از پياده شدن طرح رضايت همه تامين شود .
در مهندسي و طراحي نيز اولين پديده اي كه انگيزه ساخت را ديكته مي كند هدف از ايجاد  پروژه مي باشد

نكات لازم براي طراحي  محوطه سازی

با گسترش شهرها و افزايش جمعيت شهرهاي بزرگ و اجبار مردم به آپارتمان نشيني  و مسائلي مانند آن و از طرف ديگر با تراكم صنايع، وسائط نقليه و آلودگي هواي حاصل از آنها هر روز بيش از پيش عرصه را براي زندگي انسانها تنگ تر مي كند، خستگي و فرسودگي كه از زندگي تكنيكي جهاني پيشرفته حاصل مي شود و استراحت و آرامش و رفع خستگي بيشتري را مي  طلبد، لزوم ايجاد محوطه و فضاي سبز براي هيچ كسي ترديدي باقي نمي گذارد. اكثر افراد جامعه به وسيله رسانه هاي گروهي از اهميت و لزوم ايجاد چنين فضاهاي سبز آگاهي يافته اند .
در اثر مشكلاتي كه با رشد جمعيت پيش مي آيد، مانند ايجاد شبكه هاي آبرساني، برق، گاز، ارتباطات تلفني
  و غيره مردم كشورها كه زماني اكثرا در خانه هاي بزرگ ويلايي، مستقل، داراي حياط، باغچه و باغ زندگي مي كردند، رفته رفته ناچار به زندگي در آپارتمانها و آسمان خراش هاي بلند با فضاي سبز كمتر تن در مي دهند . يعني شهرها به جاي رشد افقي، در جهت عمودي رشد مي كنند و مردم از خانه نشيني به آپارتمان نشيني روي مي آورند .
انسانها به طور طبيعي و غريزي عاشق طبيعت و لذت بردن از پديده هاي طبيعي از جمله زيبايي گياهان و گلها هستند؛ ولي پديده آپارتمان نشيني اين فرصت را از شهر نشينان گرفته و امكان توليد و پرورش گل وگياه را به آنان نمي دهد. گرچه عملا ميليونها انسان با وجود خستگي شديد كاري، به علت نداشتن امكانات محكومند كه خود را در قفس مسكن به اصطلاح مدرن خود زنداني نمايند، ولي فشار روحي كه در اين صورت به آنها وارد مي آيد، اثرات شديدي روي اعصاب مردم باقي گذاشته و آنان را عصيان زده و ناراحت مي سازد وآثار اين خستگي به صورت كم كاري، بي توجهي، دلسردي از زندگي و غيره در مردم پديد مي آيد و مردم براي رهايي از اين عوارض سخت بايد چاره انديشي نمايند. براي اين مردم مشتاق ونيازمند استراحت وبه منظور پوشش نياز آنان بايد فضای محوطه مناسب ايجاد گردد.
در كشورهاي پيشرفته، اين نياز مدتها است كه
  احساس شده و به تناسب رشد شهرها، پاركها و فضاي سبز وسيع و مناسب و كافي به وجود آمده است .
در كشورما نيز
  ايجاد باغها و پارك هاي شهري و فضاي سبز براي استفاده عموم قدمت تاريخي چندانی ندارد و آنچه تا اكنون به وجود آمده است،  معيار و پايه استاندارد نداشته است . چنانچه امروزه ملاحظه مي كنيم، پارك هاي شهري و جنگلي كشور، داراي نيازها، نواقص و كمبودهاي بسيار است كه بايد به تدريج به دست و همت كارشناسان طراح مرتفع شود.
مطالب بسياري درباره محوطه سازي مطرح مي شود و درباره آنها كتاب هاي كوچك و بزرگ بسيارنوشته شده است،
مسئله استاندارد طراحي محوطه و فضاي سبز
اكثر كارشناسان براي هماهنگ كردن فعاليتها كوشش دارند در مورد بسياري از مسائل و كالاها به ويژه كالاهاي صنعتي، به يك نوع استاندارد و چهارچوب محدودي دست يابند و صحبت از استاندارد كردن به ميان مي آورند .
 ولي بايد دانست كه ايجاد یک محوطه و فضاي سبز نوعي كالاي صنعتي نيست كه بتوان با تغيير ابعاد ماشين هاي سازنده، آن كالارا استاندارد نمود. بلكه تاسيس فضاي سبز اولا محصول تراوش فكر، خلاقيت، ابتكار، ذوق و سليقه غير قابل كنترل طراح است كه لزومي هم ندارد، محدود شده ودر چهارچوب پيش ساخته اي فشرده شود. چون در اين صورت قدرت تخيل وپيشرفت و ابتكار از طراح سلب خواهد شد. ثانيا در اين كار عوامل بسياري مانند پديده هاي اكولوژيكي و بيولوژيكي كه اكثرا در اختيار ما نيستند به شرح زير دخالت دارند :
۱٫
 شرايط محيط زيست به طور كلي، از جمله شرايط آب وهوايي، شرايط مربوط به خاك،  شرايط        مربوط به برجستگي ها و عوارض زمين، شيب، جهت و غيره كه ما فقط درحد معيني مي توانيم در آنها دخالت كرد و اصلاح به عمل آوريم .
۲٫
 گياهان و گلها كه گروه بزرگ موجودات جاندار محوطه وفضا را تشكيل مي دهند، علاوه بر اين كه متاثر از شرايط ارثي و ژنتيكي هستند، شكل و ويژگي ها ي فيزيولوژيكي آنها با هم فرق دارد، از نظر اكولوژيكي نيز هر يك از آنها نسبت به پديده هاي محيط زيست داراي دامنه بردباري معين و گاهي محدود مي باشند. مثلا گياهان خشكي پسند يا مقاوم به خشكي، رطوبت پسند، آب دوست، آهك پسند آهك گريز، شوره پسند، شوره گريز، اسيدپسند، اسيد گريز، قليا پسند، روشنايي پسند، سايه پسند و غيره وجود دارد كه براي ايجاد پارك در هر نقطه اي، كارشناسان طراح بايد با شناخت گونه هاي گياهان و نياز اكولوژيكي آنها، فنولوژي گياهان و دامنه بردباري گياهان فقط عده اي از اين گياهان را براي پارك و فضاهاي سبز خود انتخاب نمايند.
 روي هم رفته ذوق و استعداد طراح قابل فرموله كردن نيست، او مي تواند خلاقيت داشته و از امكانات موجود آثار و پديده هاي متفاوت و جالبي بيافريند كه ممكن است، مورد پسند و رضايت بازديدكنندگان و استفاده كنندگان قرار بگيرد يا نگيرد . اينجا است كه هنر طراح پارك جلوه گر مي شود.
 نكته جالب اين است كه طرح بايد قطعا تراوش فكر يك طراح باشد و نظر دهي ، شور و مشارکت عده اي را كه ذوقها و عقايد و تواناييهاي متفاوت دارند را در برابر هم قرار ندهند؛ چون  بحث هاي پايان ناپذيري را پيش مي آورد، جايز نيست . به اين معني كه اگر صلاحيت و توانايي و سابقه يك طراح شناخته شده و مورد تاييد قرار گرفته است ، بايد امكان داده شود كه بتواند طرحي مطابق ذوق و سليقه خود ارائه نمايد و نتيجه كار او پس از پياده شدن قابل مقايسه مي باشد.
۳-ذوق و سابقه طراحان كه تابع مطالعه، ديد، معلومات عمومي، وسعت فكر، تيزي هوش و ابتكار آنان در ايجاد محوطه است ، هرگز يكسان نيست و چه بسا كه طراحي، طرحي را به وجود آورده پياده كند كه به نظر خود او عالي ترين است و به
  نظر ديگر طراحان ناخوشايند وغير جالب بوده و رضايت خاطر بينندگان را نتواند فراهم آورد و برعكس .
۴- چون برخي پروژه هادر داخل شهرها ايجاد مي شود كه شبكه ترافيك، وجود ايستگاه هاي راه آهن، مراكز تراكم جمعيت و غيره قبلا در آن وجود داشته است و در هر شهري با هم متفاوت مي باشد و همچنين در هر نقطه از يك شهر ممكن است باهم متفاوت باشد، لذا بايد ايجاد محوطه وفضاتابعي از اين مسائل نيز باشد .
۵- فرهنگ، عقايد، مذاهب، عادات و سنن مردم در هر محل معمولا متفاوت است، بنابراين هنگام طراحي نمي توان از يك الگوي محدود استفاده نمود و يك استاندارد وچهارچوب محدود براي محوطه  سازي را در نظر گرفت . معمولا خواسته هاي اكثريت و بازديدكنندگان از محوطه بايد در اولويت قرارگيرد، به هر حال يك طراح مجبور است همه نياز هاي صاحبان و شرايط عمومي اجتماعي و اقتصادي و فرهنگي ساکنین محل استقرار را كاملا در نظر بگيرد .

هدف محوطه سازي
فكر ايجاد محوطه به دست آمدن آرامش اعصاب در جهان
  و در ايران خيلي جديد نيست و قدمت تاريخي دارد. در زمان هاي قديم پارك هاي مختلفي به صورت باغ هاي خصوصي، خانه باغچه ها، پارك هاي سلطنتي، پارك هاي شهري، پارك هاي ملي، پارك هاي باغ وحش، محوطه سازي هاي اطراف بناهاي بزرگ و غيره متداول بوده است. چنانچه امروزه هم در ايران نمونه هايي از آنها را مانند پارك ارم شيراز،  باغ فين كاشان،  باغ گلستان تبريز و غيره مشاهده مي نماييم.
ولي از آنجايي كه با پيشرفت زمان و پيش آمدن پديده هاي جالبي مانند تكنولوژي، سرعت و غيره تقريبا همه ستون زندگي مردم جهان تغيير مي يابد و در واقع اين تحولات در رفتار، لباس پوشيدن، موزيك، شعر، ادبيات، تئاتر، سينما وحتي هنرمحوطه سازي ملاحضه مي شود. بايد توجه كرد كه همه اين مطالب در اثر تغيير ذوق و سليقه مردم صورت مي گيرد. در اين صورت فقط شيوه ايجاد محوطه مي باشد كه در طي زمان تغيير يافته و متناسب نياز مردم و تمدن آنها پيشرفت داشته تا به صورت امروزي رسيده است .

www.asrehjadid.ir

www.asrehjadid.com

 

دیدگاهتان را بنویسید